Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında kapsam belirleme süreci, tesislerin çevresel etkilerine göre hangi izin ve lisanslara tabi olacağını, yani yönetmelikte yer alan Ek-1 ve Ek-2 listelerine göre sınıflandırılmasını ifade eder. Bu süreç, çevresel mevzuata uyumun temel adımlarından biridir ve doğru yapılması hem işletme hem de mevzuat açısından kritik önem taşır.
Tesisin Faaliyet Alanının Belirlenmesi:
İşletmenin faaliyet konusu net olarak tanımlanır. Hangi sektör içinde yer aldığı, hangi üretim, işleme veya hizmet faaliyetlerini yürüttüğü tespit edilir.
Yönetmelik Ek-1 ve Ek-2 Listelerinin İncelenmesi:
Ek-1 Listesi: Büyük çevresel etkiye sahip tesisler (Çevre İzin Belgesi gereklidir).
Ek-2 Listesi: Daha küçük ölçekli veya sınırlı çevresel etkiye sahip tesisler (Çevre İzin Belgesi yerine Çevre İzin ve Lisans Belgesi veya Çevre İzin Belgesi alınabilir).
İşletmenin faaliyetleri bu listelerde yer alan sektör ve alt sektörlerle karşılaştırılır.
Eşik/Limit Değerlerin İncelenmesi:
Listelerde belirtilen faaliyetlerin gerçekleştiği kapasite, üretim miktarı, kullanılan hammadde miktarı, enerji tüketimi gibi kriterler (eşik değerler) dikkate alınır. Tesis bu eşik değerlerin üzerinde veya altında ise hangi kategoriye girdiği belirlenir.
Sektörel Kılavuzların Kullanılması:
Bakanlık tarafından hazırlanmış Sektörel Uygulama Kılavuzları, her sektör için kapsam belirleme kriterlerini ve yorumlarını detaylı açıklar. Bu kılavuzlar, uygulamada birlik sağlamak ve belirsizlikleri azaltmak amacıyla yol gösterir.
Çevresel Etki Değerlendirmesi:
Tesisin faaliyetlerinden kaynaklanabilecek hava, su, toprak kirliliği, atık yönetimi gibi çevresel etkiler göz önünde bulundurulur.
Yönetmelik Kapsamında Kategori ve Alt Kategori Belirlenmesi:
Faaliyet, kapasite ve çevresel etki kriterlerine göre Ek-1 veya Ek-2 kapsamında yer alan uygun kategori seçilir.
Sonuçların Raporlanması ve Onay Süreci:
Kapsam belirleme raporu hazırlanır. Bakanlık veya yetkili çevre birimleri tarafından incelenerek onaylanır.
Kapsam belirleme hatalı yapılırsa, işletme ya gereksiz izin alabilir ya da eksik izinle faaliyette bulunabilir, bu da yaptırımlara neden olabilir.
Kapsam belirleme sürecinde sektörel kılavuzlardaki tanımlar, sınırlar ve örnekler kritik önem taşır.
İşletmeler, çevre danışmanlık firmaları ve ilgili kurumların süreci birlikte yürütmesi önerilir.
Çevre İzin ve Lisans Uygulamalarına İlişkin Sektörel Kılavuzlar
Sektörel Uygulama Kılavuzları” dizisi; T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinatörlüğünde 2020 yılında tamamlanan “Çevre İzin ve Lisans Uygulamasının İyileştirilmesi Projesi” kapsamında hazırlanmıştır.
Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı, çevre danışmanlık firmaları, çevre görevlileri ve sektör temsilcileri tarafından yürütülen tesis kapsam belirlenmesine yönelik uygulamada birlikteliğin sağlanması amacıyla; Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-1 ve Ek-2 listeleri revize edilmiş ve Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, bahse konu listelerde yer alan tüm sektör başlıkları için bu kılavuzlar hazırlanmıştır. İşletmelerin kapsam belirlenmesinin kılavuzlarda yer alan açıklamalar dikkate alınarak yapılması gerekmektedir.
Bu kılavuz, Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 listelerinde belirtilen ilgili sektör alt maddelerinin tanım, terminoloji, eşik/limit değer açıklamaları, iş süreçleri ile ilgili kısa bilgileri ve her bir ek maddenin kapsamı ve çevresel etkileri ile ilgili bilgi notlarını içermektedir. Kılavuzda, Yönetmelik Ek Maddelerinin sırası takip edilmiştir.
